|
Panorama (Польша) 27-83
Ałła Pugaczowa — pulsująca gwiazda
Słoneczny Brzeg, czerwiec 1975 roku. W kolejnym koncercie festiwalowym śpiewa młodziutka dziewczyna. Wiadomo, że rok wcześniej udało się jej zostać laureatkę V Konkursu Artystów Estrady ZSRR. W programie „Złotego Orfeusza" wykonuje piosenkę „Arlekina” z repertuaru samego Emila Dymitrowa, który dla bułgarskiej publiczności jest największy i niezastąpiony... I nagle zaskoczenie, pełna niedowierzania cisza w amfiteatrze położonym tuż nad brzegiem Morza Czarnego, a po chwili eksplozja braw, długo nie milknące owacje i Wielka Nagroda Festiwalu.
CANNES, styczeń 1976 roku. „Gala Radziecka” na X Międzynarodowych Targach Muzycznych MIDEM. W sali starego Kasyna, zwanej Les Ambassadeurs, jubileuszowa publiczność. Na widowni damy w etolach, dżentelmeni w smokingach, prezesujący na co dzień największym radiofoniom, koncernom fonograficznym i wytwórniom filmowym świata. Grzecznościowe oklaski, dyskretny szmer rozmów w rzędach... I znowu dzieje się coś niezwykłego: kończy się wertowanie kart programu, rozmowy zamierają w pół słowa, do drzwi tłoczą się ci, którzy wyszli do foyer na małe cygaro.
A potem scena, którą oglądałem na koncertach AŁŁY PUGACZOWEJ wiele jeszcze razy: ktoś wstaje pierwszy z miejsca, podnoszą się kolejno wszystkie rzędy, kobiety i mężczyźni, młodzi i starzy biją z zapamiętaniem brawo. Spontaniczna „standing ovation” przedłuża się do kilkunastu minut. Tak było w sierpniu 1978 roku w Operze Leśnej w SOPOCIE, na Festiwalu Interwizji, uwieńczonym Grand Prix dla Ałły. I w olbrzymiej sali kinowej w hotelu „Rossija”, w MOSKWIE w roku 1979, po premierze filmu „Kobieta, która śpiewa” (w Polsce opatrzonego później banalnym tytułem „Gwiazdy estrady"). I — jak wiem — w miejscach, w których wówczas nie było mi dane być na widowni: w „Olympii” w PARYŻU, w salach koncertowych SZTOKHOLMU i RZYMU...
To samo wreszcie powtórzyło się w nocy z 10 na 11 czerwca w amfiteatrze w ZIELONEJ GÓRZE, podczas ostatniego Festiwalu Piosenki Radzieckiej. Ałła Pugaczowa pojawiła się tu w zupełnie nowym wcieleniu estradowym. Inna niż ta, da której byliśmy przyzwyczajeni z telewizyjnego ekranu czy dwupłytowego albumu „Zwierciadło duszy". Raz jeszcze zafascynowała publiczność, podbijając ją oryginalnym brzmieniem i wizerunkiem scenicznym. I tu widownia po trzykroć wstawała z miejsc, jak gdyby „owacja na stojąco" — ów najwyższy przywilej artysty — był naturalnym i oczywistym prawem Pugaczowej.
I tak jest bodajże naprawdę. Ałła Pugaczowa jest gwiazdą, która nieustannie zmienia swoje „położenie", ale pulsuje z jednakową zawsze intensywnością. Spotykałem ją w różnym czasie i bardzo różnych miejscach. Prezentowała podczas tych spotkań rozmaite odcienie piosenki, różne style i sylwetki artystyczne, ale równocześnie tę samą nieodmiennie twarz: twarz kobiety, która śpiewa...
Wspominając swój pierwszy zagraniczny sukces na Międzynarodowym Festiwalu „Złoty Orfeusz" Ałła mówi:
— Kiedy przed występem w Słonecznym Brzegu zdecydowałam się wzięć do swego repertuaru piosenkę „Arlekina" cieszącego się w Bułgarii fantastyczną popularnością Emila Dymitrowa wiedziałam, że muszę ją zaśpiewać zupełnie inaczej. Dla mnie piosenka, to przede wszystkim aktorstwo... Jestem zdania, że w music-hallu osobowość liczy się najbardziej, tylko ona jest w stanie uratować piosenkarza przed banałem. W operze, gdzie w grę wchodzą wspaniałe arie — siła i piękno głosu śpiewaka mogą przesądzić o sukcesie artystycznym. W przypadku piosenki mamy da czynienia z formą muzyczną tak ulotną, iż jedynie intensywność aktorskiego przeżycia może utrwalić ją w pamięci słuchaczy. Tak jak było to w przypadku Edith Piaf czy Włodzimierza Wysockiego, tak jak dziś jeszcze jest w przypadku Marleny Dietrich lub Charlesa Aznavoura.
Podczas spotkania z rozśpiewaną młodzieżą, uczestniczącą w festiwalu zielonogórskim, wbrew pogłoskom o „gwiazdorskich" manierach czy pozach — z niebywałą żywiołowością i poczuciem humoru, po długiej i męczącej podróży, nie tylko zgodziła się rozmawiać z młodymi, ale nawet dała się wciągnąć do wspólnego z nimi śpiewania. Po brawurowym kwartecie — w piosence „Czego nie może zrobić atom", zaprezentowanym wespół z dziewczętami z zielonogórskiej grupy Break — Pugaczowa nie stroniła ani od następnych piosenek, ani od zabarwionych humorem i autoironią zwierzeń.
Posłuchajmy...
— Zęby o mnie napisać piosenkę, trzeba żyć ze mną, a przynajmniej obok mnie; widzieć jak się rozwijam, dorastam... także wszerz! No bo przecież, nie sposób dla piosenkarki która zmienia się — psychicznie i fizycznie — komponować wciąż jednakowych piosenek, według tego samego niezmiennego szablonu.
Gdy byłam w Szwecji, spotkałam się z ABBĄ i do tego stopnia zaprzyjaźniliśmy się, że praktycznie przez cały tydzień mieszkałam u nich w domu, wspólnie improwizowaliśmy, podrzucaliśmy sobie do oceny fragmenty nowo powstających kompozycji, wymienialiśmy pomysły. Istnieje chyba rzeczywiście coś takiego, jak esperanto piosenki.
W Paryżu nagrałam piosenkę z tekstem francuskim „Trzy szczęśliwe dni", bardzo dużą wagę przywiązuję do pracy nad utworami, mającymi trafić do obcojęzycznej publiczności w mowie dla niej zrozumiałej. I tu być może się pomyliłam: w paryskiej „Olympii", gdzie zaśpiewałam między innymi w języku gospodarzy, rozległ się na widowni o krzyk: „Śpiewaj już lepiej po rosyjsku!"—
Kwestia autentyzmu jest zawsze kwestią miejsca i czasu, nie tylko „jak" ktoś śpiewa, ale przede wszystkim „kto” śpiewa! Wydaje mi się, że w każdej z piosenek, które mam w swoim repertuarze znajduje się cząstka mojego Ja". Jeśli kiedyś „Arlekino" śmieszył i wzruszał, to dlatego, że życie cyrkowców bywa barwne i wesołe, a kiedy indziej ociera się o dramat, o czym wiem z doświadczeń własnej rodziny. Dziś jednak uważam, że przesłanie zawarte w piosence nie musi być koniecznie aż tak bardzo osobiste, lecz winno nieść pewne treści wspólne wszystkim ludziom.
W programie emitowanym przez Telewizję Włoską w porze najlepszej „oglądalności" — w sobotę wieczorem — i przedłużonym prawie o godzinę, prezenter nawiązując do początków mojej pracy estradowej poza granicami kraju, zapytał: „Czy można uznać, że były to dla pani lata tłuste?" Zmusiło mnie to do oparcia dłoni o biodra: „O tak, chyba aż zanadto tłuste!—”
Mówiąc serio, nie wiem jak długo jeszcze będę śpiewać. Ale wiem, że w każdym razie chciałabym to robić wspólnie z innymi ludźmi: moimi przyjaciółmi, a także początkującymi piosenkarzami, których chciałabym pokazać w moim najbliższym spektaklu, jako właściwe gwiazdy... Nie, nie będzie to rock-opera w pełnym tego słowa znaczeniu. Zresztą nie przepadam i za samym słowem, aczkolwiek niekiedy implikuje ono życie we wspólnej, młodej duchem rodzinie muzycznej. To o czym myślę, bliższe będzie raczej musicalowi. Po to między innymi ukończyłam ostatnio reżyserię, by w przyszłości, kiedy przestanę samo śpiewać, móc się zajmować młodymi, utalentowanymi ludźmi, dla których teatr muzyczny będzie czymś w rodzaju studia wokalno-aktorskiego.
Artyści pytani o przyszłość swoich dzieci, bardzo często odżegnują się od myśli o jakichkolwiek ich związkach ze sceną, ekranem itp. Uważam, że jest to niezupełnie szczere. Jeśli coś uznajemy za dobre jako „sposób na życie" dla siebie samych, dlaczego uważać to za zbyt trudne czy nieodpowiednie dla naszych dzieci?! Moja 12-letnia córka, która przyjechała ze mną do Zielonej Góry, dość dobrze zna już blaski i cienie życia artystów. Sądzę, że do niej samej należeć będzie w przyszłości ocena, co do orzewagi pierwszych, albo drugich...
KAMIL ZYGMUNTOWICZ
ПЕРЕВОД
Алла Пугачева — пульсирующая звезда
Солнечный Берег, июнь 1975 года. В очередном концертном номере фестиваля поет совсем молодая девушка. Известно, что годом ранее ей удалось стать лауреатом V Всесоюзного конкурса артистов эстрады. В программе «Золотого Орфея» она исполняет песню «Арлекино» из репертуара самого Эмила Димитрова, который для болгарской публики является величайшим и незаменимым... И вдруг — изумление, полная недоверия тишина в амфитеатре, расположенном у самого берега Черного моря, а через мгновение — взрыв аплодисментов, долго не смолкающие овации и Гран-при фестиваля.
КАННЫ, январь 1976 года. «Советский гала-концерт» на X Международной музыкальной ярмарке MIDEM. В зале старого Казино, называемом Les Ambassadeurs, юбилейная публика. В зале — дамы в меховых палантинах, джентльмены в смокингах, которые в повседневной жизни возглавляют крупнейшие радиостанции, звукозаписывающие концерны и киностудии мира. Вежливые хлопки, сдержанный шепот разговоров в рядах... И снова происходит нечто необычайное: прекращается перелистывание карточек программы, разговоры замирают на полуслове, а к дверям толпятся те, кто вышел во фойе выкурить небольшую сигару.
А затем сцена, которую я наблюдал на концертах Аллы Пугачевой еще много раз: кто-то встает первым со своего места, следом поднимаются один за другим все ряды, женщины и мужчины, молодые и старые самозабвенно аплодируют. Спонтанная «standing ovation» (овация стоя) затягивается на добрые пятнадцать минут. Так было в августе 1978 года в Лесной опере в СОПОТЕ, на Фестивале Интервидения, увенчанном Гран-при для Аллы. И в огромном кинозале гостиницы «Россия» в МОСКВЕ в 1979 году после премьеры фильма «Женщина, которая поет» (в Польше позже снабженного банальным названием «Звезда эстрады»). И — насколько мне известно — в местах, где мне тогда не довелось быть среди зрителей: в «Олимпии» в ПАРИЖЕ, в концертных залах СТОКГОЛЬМА и РИМА...
Все то же самое, наконец, повторилось в ночь с 10 на 11 июня в амфитеатре в ЗЕЛЁНА-ГУРЕ во время последнего Фестиваля советской песни. Алла Пугачева появилась здесь в совершенно новом эстрадном воплощении. Иная, нежели та, к которой мы привыкли по телевизионному экрану или двухдисковому альбому «Зеркало души». Она еще раз заворожила публику, покорив ее оригинальным звучанием и сценическим образом. И здесь зрительный зал трижды вставал со своих мест, как будто «овация стоя» — эта высшая привилегия артиста — была естественным и очевидным правом Пугачевой.
И ведь так оно и есть на самом деле. Алла Пугачева — звезда, которая постоянно меняет свое «положение», но пульсирует всегда с одинаковой интенсивностью. Я встречал ее в разное время и в самых разных местах. Она демонстрировала во время этих встреч разнообразные оттенки песни, разные стили и художественные силуэты, но одновременно с этим — все то же неизменное лицо: лицо женщины, которая поет...
Вспоминая свой первый зарубежный успех на Международном фестивале «Золотой Орфей», Алла говорит:
— Когда перед выступлением на Солнечном Берегу я решила взять в свой репертуар песню «Арлекино» пользующегося в Болгарии фантастической популярностью Эмила Димитрова, я знала, что должна спеть ее совершенно иначе. Для меня песня — это прежде всего актерское мастерство... Я придерживаюсь мнения, что в мюзик-холле личность имеет наибольшее значение, только она способна спасти певца от банальности. В опере, где в игру вступают великолепные арии, сила и красота голоса певца могут предопределить художественный успех. В случае же с эстрадной песней мы имеем дело с музыкальной формой настолько мимолетной, что лишь интенсивность актерского переживания может зафиксировать ее в памяти слушателей. Так, как это было в случае с Эдит Пиаф или Владимиром Высоцким, так, как это по сей день происходит в случае с Марлен Марлен Дитрих или Шарлем Азнавуром.
Во время встречи с поющей молодежью, участвующей в зелёногурском фестивале, вопреки слухам о её «звездных» манерах или позах, она с невероятной живостью и чувством юмора, после долгого и утомительного путешествия, не только согласилась поговорить с молодыми ребятами, но даже позволила втянуть себя в совместное с ними пение. После лихого квартета — в песне «Чего не может сделать атом», представленного вместе с девушками из зелёногурской группы Break, — Пугачева не отказывалась ни от последующих песен, ни от окрашенных юмором и автоиронией откровений.
Послушаем...
— Чтобы написать обо мне песню, нужно жить со мной или, по крайней мере, рядом со мной; видеть, как я развиваюсь, расту... в том числе и вширь! Ну ведь действительно, невозможно для певицы, которая меняется — психологически и физически — сочинять все время одинаковые песни по одному и тому же неизменному шаблону.
Когда я была в Швеции, я встретилась с группой ABBA, и мы до такой степени подружились, что практически целую неделю я жила у них дома, мы вместе импровизировали, подбрасывали друг другу на оценку фрагменты вновь создаваемых композиций, обменивались идеями. Пожалуй, действительно существует такая вещь, как эсперанто песни.
В Париже я записала песню с французским текстом «Три счастливых дня», я придаю очень большое значение работе над произведениями, которые должны дойти до иноязычной публики на понятном для нее языке. И тут я, возможно, ошиблась: в парижской «Олимпии», где я спела в том числе на языке хозяев, в зрительном зале раздался крик: «Пой уж лучше по-русски!»
Вопрос аутентичности — это всегда вопрос места и времени, не только «как» кто-то поет, но прежде всего «кто» поет! Мне кажется, что в каждой из песен, которые есть в моем репертуаре, находится частичка моего «Я». Если когда-то «Арлекино» смешил и трогал, то это потому, что жизнь цирковых артистов бывает яркой и веселой, а в другое время граничит с драмой, о чем я знаю по опыту собственной семьи. Сегодня, однако, я считаю, что послание, содержащееся в песне, не обязательно должно быть настолько уж личным, но должно нести некое содержание, общее для всех людей.
В программе, транслировавшейся Итальянским телевидением в прайм-тайм — в субботу вечером — и продленной почти на час, ведущий, ссылаясь на начало моей эстрадной работы за пределами страны, спросил: «Можно ли считать, что это были для вас тучные годы?» Это заставило меня упереть руки в бока: «О да, пожалуй, даже чересчур тучные!»
Говоря серьезно, я не знаю, как долго еще буду петь. Но знаю, что в любом случае хотела бы делать это вместе с другими людьми: моими друзьями, а также начинающими певцами, которых я хотела бы показать в моем ближайшем спектакле в качестве полноправных звезд... Нет, это не будет рок-опера в полном смысле этого слова. Впрочем, я не в восторге и от самого этого слова, хотя иногда оно подразумевает жизнь в общей, молодой духом музыкальной семье. То, о чем я думаю, будет ближе скорее к мюзиклу. Для этого в том числе я окончила недавно режиссуру, чтобы в будущем, когда перестану петь сама, иметь возможность заниматься молодыми, талантливыми людьми, для которых музыкальный театр станет чем-то вроде вокально-актерской студии.
Артисты, когда их спрашивают о будущем их детей, очень часто открещиваются от мыслей о каких-либо их связях со сценой, экраном и т.п. Я считаю, что это не совсем искренне. Если мы признаем что-то хорошим в качестве «способа жить» для нас самих, почему считать это слишком трудным или неподходящим для наших детей?! Моя 12-летняя дочь, которая приехала со мной в Зелёна-Гуру, уже достаточно хорошо знает блеск и нищету жизни артистов. Думаю, что ей самой будет принадлежать в будущем право оценить, что именно перевесит — первое или второе...
Камиль Зигмунтович
Panorama. — Катовице, ПНР, 1983. — № 27 (июль)
Примечание архива сайта:
ПРИМЕЧАНИЕ 1. Утверждение автора о том, что певица исполняла песни на французском языке прямо на сцене «Олимпии», является журналистским вымыслом. На своем триумфальном парижском концерте 28 июня 1982 года Алла Пугачева пела исключительно на русском языке.
|
|
|
|
