|
Radar (Варшава, ПНР) 25-83 (июнь)
Młodość nie lubie Wysockiego
Do Zielonej Góry przyjechało w tym roku dwudziestu pięciu solistów i siedem zespołów. Wybrano ich spośród 26 tysięcy uczestników. Konkurs Piosenki Radzieckiej, bardzo popularny w naszym kraju stwarza piosenkarzom — amatorom często jedyną możliwość zaprezentowania swoich umiejętności, sprawdzenia kwalifikacji. Organizowany ze sporym rozmachem, przyciąga młodzież szukającą swojej szansy. Już sam występ na Festiwalu można uznać za sukces.
Laureaci podkreślali, że wiele zawdzięczają dyrektorowi Państwowej Orkiestry Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach. Sympatyczna atmosfera, cenne uwagi fachowe Jerzego Miliana oraz Gerarda Nowaka przyczyniły się do niejednego sukcesu na zielonogórskiej estradzie.
XIX Festiwal Piosenki Radzieckiej poprzedziły — jak co roku — centralne eliminacje w Inowrocławiu, Tarnowie i Radomiu. Do Zielonej Góry przyjechali najlepsi i tutaj w dniach 8 i 9 czerwca walczyli o nagrody. Jury pod przewodnictwem Henryka Debicha przyznało Złoty Samowar Jolancie Hawieńczyk z Ełku, dwa srebrne: Annie Gębal z Gdańska i Jackowi Koszewskiemu z Płocka, cztery brązowe: Halinie Benedyk z Zielonej Góry, Romanowi Kogutowi z Opola, Longinie Cieślik-Sarackiej z Katowic i Tercetowi Zeńskiemu z Płocka. Pięciu piosenkarzy i pięć zespołów otrzymało wyróżnienia.
Samowary rozdane, nagrody rozdzielone i — jak co roku — przychodzą refleksje. Konkurs ten popularyzuje piosenkę radziecką, mobilizuje do nauki języka, a także ujawnia młode talenty, często stając się punktem wyjścia do prawdziwej kariery estradowej. Tak byłe z Teresą Iwanaszewską, Izabellą Schuetz (która potem występowała jako Trojanowska), Urszulą Kasprzyk (obecnie śpiewającą z „Budką Suflera”).
Czy festiwal zielonogórski stwarza jakąś szansę dla amatorów? Jak oni sami traktują swój start na estradzie? Co chcą robić dalej?
Są bardzo młodzi. Piętnastu solistów to ludzie urodzeni po 1960 r., wiele osób uczy się jeszcze: w liceach, w szkołach pomaturalnych. Śpiewają od lat — w klubach, w domach kultury, większość już startowała w Konkursie Piosenki Radzieckiej, kilka osób występowało na ubiegłorocznych festiwalach — ze zmiennym powodzeniem. Wydaje mi się, że laureaci nie powinni w następnych latach stawać do konkursu. Po pewnym czasie grozi im bowiem śpiewanie „pod jurorów”, stałe powielanie tych samych schematów. Zdarzają się także niemiłe rozczarowania. Mariola Wałkuszka z Łomży zdobyła w zeszłym roku Brązowy Samowar, w tym — nie otrzymała nawet wyróżnienia i rzeczywiście wypadła bardzo słabo. Nie zawsze więc nagroda staje się dopingiem, nie zawsze świadczy o poziomie artystycznym.
Regulamin powinien również ograniczyć wiek uczestników. Trzydzie-stosiedmioletni wykonawca od dziewiętnastu lat startuje w konkursie, w tym roku doszedł do finału, ale piosenkarz z niego żaden. Postanowił startować również w przyszłym roku — szkoda, że nie ma nagrody za wytrwałość...
Powracając do sprawy najważniejszej: jakie są nadzieje, ambicje i niepokoje laureatów?
Jolanta Hawieńczyk: — „niedługo wychodzę za mąż. Kariera estradowa oznacza liczne wyjazdy, a więc rozłąkę. A małżonkowie powinni być razem...”
Violetta Pochmara (nagroda dziennikarzy): — „chciałabym śpiewać, ale już uprzedzono mnie, że to nie będzie łatwe. Trzeba się przebijać, wchodzić w układy, ja tego nie potrafię. Poza tym nie mam przygotowania muzycznego — jestem samoukiem — co też na pewno utrudni mi start. Propozycje po festiwalu? Nie, żadnych nie było”.
Roman Kogut: — „Festiwal traktuję jako przygodę, próbę oswojenia się z publicznością. Interesuje mnie jazz, chciałbym śpiewać standardy po angielsku”.
Jacek Koszewski: — „Ałła Pugaczowa powiedziała na spotkaniu z nami, że nie ma podziału na zawodowców i amatorów, są tylko dobrzy i źli wykonawcy. Jeśli nawet tak nie jest, wolę zostać dobrym amatorem niż miernym profesjonalistą. Śpiewam z grupą znajomych w Domu Technika Płockiej Petrochemii bez większych chęci sprzedania tego komuś. Gdybym poświęcił się estradzie, zaniedbałbym życie rodzinne, do tego nie chcę dopuścić. Miałem nawet pewne propozycje, ale odmówiłem, bo wyglądało to na tanią chalturę”,
Jedynym uczestnikiem Festiwalu, dla którego występ stał się od razu ogromną szansą, okazał się Wiesław Miedziółko z Płocka. Pierwszego dnia występując z Jackiem Koszewskim zaprezentował się jako utalentowany perkusista, następnego już zasiadł w orkiestrze Miliana. W dwa dni potem otrzymał Nagrodę Orkiestry — za najlepszy debiut.
Piosenka radziecka — melodyjna, wpadająca w ucho, cieszy się u nas dużą popularnością. Szkoda, że dobór repertuaru na festiwal zielonogórski jest jeszcze dość schematyczny. Wydaje się, że instruktorzy przygotowując swoich podopiecznych boją się ryzyka i wolą powielać stare, sprawdzone schematy, przez co Festiwal nie staje się prezentacją tego, co aktualnie śpiewa się w Związku Radzieckim. A przecież taką rolę mógłby spełniać i byłoby to bardzo interesujące. Na estradzie zielonogórskiej prym wiodą trojki, czastuszki, brakuje bardzo piosenki literackiej, aktorskiej. Modny był kiedyś Okudżawa, polem Żanna Biczewska, w tym roku królowały przeboje Ałły Pugaczowej. Najciekawszym z nich była „Ballada e Skrzypku Scherzowiczu”, do której muzykę napisała sama Pugaczowa. Znając wersję śpiewaną przez Ewę Demarczyk, trudno było uwierzyć, że zwariowany czardasz jest tym samym wierszem Mandelsztama. Szkoda tylko, że wykonała go Halina Benedyk, obdarzona głosikiem dość cieniutkim. Śpiewała ona również inną znakomitą piosenkę: „Poświęcone Szukszynowi” i też nie poradziła sobie wokalnie. Repertuar, choćby najbardziej ambitny należy jednak dobierać uwzględniając możliwości wykonawcy, bo inaczej bardzo męczy on i siebie i publiczność.
Piosenka radziecka to również Władimir Wysocki. Dwa lata temu po raz pierwszy jego piosenki zaprezentowano w Zielonej Górze. Zrłobił to Marek Srocki z Radomia i zdobył Złoty Samowar. W zeszłym roku również przypadły mu najwyższe laury i również za piosenki Wysockiego. Przełamał pewne tabu i znalazł kontynuatorów.
Jacek Koszewski — tegoroczny zdobywca Srebrnego Samowara pokazał prawdziwy show, znakomicie inscenizując utwór autora „Porannej gimnastyki” pt. „Dlaczego ludożercy zjedli kapitana Cooka”.
— Było to dość ryzykowne — mówi Jacek — wiadomo, że publiczności spodobają się takie rzeczy, ale nie miałem pewności, jak piosenkę potraktują jurorzy. Okazało się, że pomysł zaakceptowano i dostałem drugą nagrodę. Wysockim zainteresowałem się po ubiegłorocznym festiwalu, kiedy jego piosenki odniosły tak wielki sukces. Dają one szerokie pole do popisu: możliwości własnej interpretacji. Specjalnie wybrałem utwór trochę nietypowy, aby pokazać, że Wysocki to nie tylko songi z akompaniamentem gitary. Ten znakomity pieśniarz i aktor poruszał to swoich utworach tematy, które dotyczą wszystkich. Ale młodość nie lubi Wysockiego. To są sprawy ludzi dojrzałych, przemyślenia trzydziestoletnich. Dlatego w Zielonej Górze rzadko śpiewa się jego piosenki.
Tyle o samym konkursie. Jeszcze parę słów o Koncercie Przyjaźni, który niestety potwierdził słowa Ałły Pugaczowej, że czasem trudno mówić o amatorstwie i zawodowstwie jako kategoriach oceniających poziom wykonawców. Większość „artystów” występujących w tym koncercie zaprezentowała bardzo niski poziom. Gdyby organizatorzy zaprosili laureatów ostatnich festiwali, a nie tych sprzed kilkunastu lat, którzy od tamtej pory nie rozwinęli się ani trochę, koncert na pewno wypadłby lepiej. Całość pogrążyli jeszcze konfernsjerzy, zapowiadający zresztą również wykonawców występujących w konkursie. Przestraszone oczy pani Piątkowskiej i pana Jelińskiego, błędy gramatyczne, potknięcia stylistyczne sprawiały smutne wrażenie. Zdarzało im się także zapominać, jak brzmi tytuł piosenki, czy nazwisko wykonawcy.
Największą atrakcją Festiwalu była niewątpliwie druga część Koncertu Przyjaźni, czyli recital Ałły Pugaczowej. Porównuje się ją do Edith Piaf, Lizy Minelli, ale podobne porównania nigdy nie będą trafne. Pugaczowa jest po prostu sobą, wielką pieśniarkę o niesamowitej ekspresji, ogromnym temperamencie, wspaniałym głosie. Pięciotysięczna publiczność wstała z miejsc i zgotowała jej zasłużoną owację.
Ałła Pugaczowa przez wiele lat szukała własnej osobowości estradowej. Występowała z muzykami rockowymi, pracowała jako koncertmistrz w szkole sztuki estradowo-cyrkowej, potem w orkiestrze jazzowej, jeździła z Cyganami wykonując romanse. Początkowo zakwalifikowano ją do piosenkarek komicznych. Międzynarodowy Konkurs w Bułgarii w 1975 r. miał stać się jej ostatnim występem, ale stał się nowym etapem. Piosenką „Arlekino” zdobyła w Słonecznym Brzegu Grand Prix i wtedy okrzyknięto ją piosenkarką tragiczną. Potem nagrywała utwory liryczne, między innymi do wierszy Achmatowej. W Sopocie w 1978 r. znów zmiana emploi — „Wsio mogut karali” i główna nagroda. Obecnie zapowiada nowy program: show z udziałem młodych artystów reprezentujących różne gatunki sztuki estradowej.
Wielka osobowość, prawdziwy talent, zawsze się w końcu ujawnią, choćby trzeba było przebyć równie zawiłą, pełną niepowodzeń i załamań drogę. O tym powinni pamiętać młodzi piosenkarze, dla których Ałła Pugaczowa jest dzisiaj niedoścignionym wzorem.
KATARZYNA DOLIŃSKA
ПЕРЕВОД
Не любит молодежь Высоцкого
В Зелёна-Гуру приехали в этом году двадцать пять солистов и семь коллективов. Их выбрали среди 26 тысяч участников. Конкурс советской песни, очень популярный в нашей стране, создает для певцов-любителей часто единственную возможность продемонстрировать свои умения, проверить квалификацию. Организуемый с большим размахом, он привлекает молодежь, ищущую свой шанс. Уже само выступление на фестивале можно считать успехом.
Лауреаты подчеркивали, что многим обязаны директору Государственного оркестра Польского радио и телевидения в Катовице. Дружеская атмосфера, ценные профессиональные замечания Ежи Милиана, а также Герарда Новака способствовали не одному успеху на зелёногурской эстраде.
XIX Фестиваль советской песни предваряли — как и каждый год — центральные отборочные туры в Иновроцлаве, Тарнуве и Радоме. В Зелёна-Гуру приехали лучшие, и здесь 8 и 9 июня они боролись за награды. Жюри под председательством Генрика Дебича присудило «Золотой Самовар» Иоланте Хавеньчик из Элка, два серебряных — Анне Гембаль из Гданьска и Яцеку Кошевскому из Плоцка, четыре бронзовых — Халине Бенедык из Зелёна-Гуры, Роману Когуту из Ополя, Лонгине Цеслик-Саратской из Катовице и Женскому трио из Плоцка. Пять певцов и пять коллективов получили дипломы отличия.
Самовары розданы, награды распределены, и — как и каждый год — приходят размышления. Этот конкурс популяризирует советскую песню, мобилизует к изучению языка, а также открывает молодые таланты, часто становясь отправной точкой для настоящей эстрадной карьеры. Так было с Терезой Иванашевской, Изабеллой Шюц (которая затем выступала как Трояновская), Уршулей Каспшик (ныне поющей с группой «Budka Suflera»).
Создает ли зелёногурский фестиваль какой-то шанс для любителей? Как они сами относятся к своему старту на эстраде? Что хотят делать дальше?
Они очень молоды. Пятнадцать солистов — это люди, родившиеся после 1960 года, многие еще учатся: в лицеях, в послелицейских училищах. Поют годами — в клубах, в домах культуры, большинство уже стартовало в Конкурсе советской песни, несколько человек выступало на прошлогодних фестивалях — с переменным успехом. Мне кажется, что лауреаты не должны в последующие годы вставать на конкурс. Через некоторое время им грозит пение «под судей», постоянное тиражирование одних и тех же схем. Случаются также неприятные разочарования. Мариола Валкушка из Ломжи завоевала в прошлом году «Бронзовый Самовар», в этом — не получила даже диплома и действительно выступила очень слабо. Не всегда, стало быть, награда становится допингом, не всегда свидетельствует об художественном уровне.
Регламент должен также ограничить возраст участников. Тридцатьсемилетний исполнитель уже девятнадцать лет стартует в конкурсе, в этом году дошел до финала, но певец из него никакой. Решил стартовать также в будущем году — жаль, что нет награды за упорство...
Возвращаясь к делу самому важному: каковы надежды, амбиции и тревоги лауреатов?
Иоланта Хавеньчик: — «Вскоре я выхожу замуж. Эстрадная карьера означает многочисленные поездки, а стало быть — разлуку. А супруги должны быть вместе...»
Виолетта Похмара (премия журналистов): — «Я бы хотела петь, но меня уже предупредили, что это не будет легко. Нужно пробиваться, входить в кулуарные расклады, я этого не умею. Кроме того, у меня нет музыкального образования — я самоучка, — что тоже наверняка усложнит мне старт. Предложения после фестиваля? Нет, никаких не было».
Роман Когут: — «Фестиваль я трактую как приключение, попытку освоиться с публикой. Меня интересует джаз, я бы хотел петь стандарты по-английски».
Яцек Кошевский: — «Алла Пугачева сказала на встрече с нами, что нет деления на профессионалов и любителей, есть только хорошие и плохие исполнители. Даже если это не так, я предпочитаю остаться хорошим любителем, нежели посредственным профессионалом. Я пою с группой знакомых в Доме техника Плоцкого нефтехимического комбината без особых желаний продать это кому-то. Если бы я посвятил себя эстраде, я бы забросил семейную жизнь, этого я не хочу допустить. У меня даже были определенные предложения, но я отказался, потому что это выглядело как дешевая халтура».
Единственным участником фестиваля, для которого выступление стало сразу огромным шансом, оказался Веслав Медзюлко из Плоцка. В первый день, выступая с Яцеком Кошевским, он презентовал себя как талантливый барабанщик, на следующий — уже занял место в оркестре Милиана. Через два дня после этого он получил Премию оркестра — за лучший дебют.
Советская песня — мелодичная, запоминающаяся — пользуется у нас большой популярностью. Жаль, что подбор репертуара на зелёногурский фестиваль все еще довольно схематичен. Кажется, что инструкторы, готовя своих подопечных, боятся риска и предпочитают тиражировать старые, проверенные схемы, из-за чего фестиваль не становится презентацией того, что актуально поется в Советском Союзе. А ведь такую роль он мог бы выполнять, и это было бы очень интересно. На зелёногурской эстраде первенство удерживают тройки, частушки, очень не хватает песни литературной, актерской. Модным был когда-то Окуджава, потом Жанна Бичевская, в этом году царили хиты Аллы Пугачевой. Самым интересным из них была «Баллада о Скрипаче Герцовиче» [«Музыкант»]. Зная версию, исполняемую Эвой Демарчик, трудно было поверить, что этот сумасшедший чардаш является тем же самым стихотворением Мандельштама. Жаль только, что исполнила его Халина Бенедык, наделенная довольно тоненьким голоском. Она пела также другую великолепную песню: «Посвящение Шукшину» и тоже не справилась вокально. Репертуар, пусть даже самый амбициозный, следует, однако, подбирать с учетом возможностей исполнителя, потому как иначе он очень утомляет и себя, и публику.
Советская песня — это также Владимир Высоцкий. Два года назад впервые его песни были представлены в Зелёна-Гуре. Сделал это Марек Сроцкий из Радома и завоевал «Золотой Самовар». В прошлом году ему также достались высшие лавры и также за песни Высоцкого. Он сломал определенное табу и нашел продолжателей.
Яцек Кошевский — нынешний обладатель «Серебряного Самовара» показал настоящее шоу, блестяще инсценировав произведение автора «Утренней гимнастики» под названием «Почему аборигены съели Кука».
— Это было довольно рискованно, — говорит Яцек, — понятно, что публике понравятся такие вещи, но у меня не было уверенности, как песню воспримут члены жюри. Оказалось, что идею приняли, и я получил вторую премию. Высоцким я заинтересовался после прошлогоднего фестиваля, когда его песни имели столь большой успех. Они дают широкое поле для воображения: возможности собственной интерпретации. Я специально выбрал произведение немного нетипичное, чтобы показать, что Высоцкий — это не только сонги под аккомпанемент гитары. Этот выдающийся певец и актер затрагивал в своих произведениях темы, которые касаются всех. Но молодежь не любит Высоцкого. Это дела зрелых людей, размышления тридцатилетних. Поэтому в Зелёна-Гуре редко поют его песни.
Столько о самом конкурсе. Еще пара слов о Концерте Дружбы, который, к сожалению, подтвердил слова Аллы Пугачевой, что порой трудно говорить о любительстве и профессионализме как категориях, оценивающих уровень исполнителей. Большинство «артистов», выступавших в этом концерте, продемонстрировало очень низкий уровень. Если бы организаторы пригласили лауреатов последних фестивалей, а не тех, кто побеждал полтора десятка лет назад и с тех пор не развился ни на йоту, концерт наверняка вышел бы лучше. Общую картину утопили еще конферансье, объявлявшие, к слову, также исполнителей, выступающих в конкурсе. Испуганные глаза госпожи Пёнтковской и господина Елиньского, грамматические ошибки, стилистические спотыкания оставляли грустное впечатление. Им случалось также забывать, как звучит название песни или фамилия исполнителя.
Главной достопримечательностью фестиваля был, несомненно, сольный концерт Аллы Пугачевой. Ее сравнивают с Эдит Пиаф, Лайзой Миннелли, но подобные сравнения никогда не будут точными. Пугачева — это просто она сама, великая певица с невероятной экспрессией, огромным темпераментом, великолепным голосом. Пятитысячная публика встала со своих мест и устроила ей заслуженную овацию.
Алла Пугачева на протяжении многих лет искала собственную эстрадную индивидуальность. Выступала с рок-музыкантами, работала концертмейстером в училище эстрадно-циркового искусства, затем в джаз-оркестре, ездила с цыганами, исполняя романсы. Поначалу ее относили к комическим певицам. Международный конкурс в Болгарии в 1975 году должен был стать ее последним выступлением, но стал новым этапом. Песней «Арлекино» она завоевала на Солнечном Берегу Гран-при, и тогда её провозгласили трагической певицей. Затем она записывала лирические произведения, между прочим, на стихи Ахматовой. В Сопоте в 1978 году снова смена амплуа — «Всё могут короли» и главная награда. В настоящее время она анонсирует новую программу: шоу с участием молодых артистов, представляющих разные жанры эстрадного искусства.
Великая индивидуальность, истинный талант всегда в конце концов проявят себя, даже если придется пройти столь же извилистый, полный неудач и срывов путь. Об этом должны помнить молодые певцы, для которых Алла Пугачева является сегодня недосягаемым образцом.
КАТАЖИНА ДОЛИНЬСКАЯ
Radar. — Варшава, ПНР, 1983. — № 25 (июнь)
|
|
|
|
