|
Przyjazn (Варшава, ПНР) 28-83 (15 июля)
Indywidualnością była AŁŁA PUGACZOWA
Tegoroczny Festiwal Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze, chociaż na swój sposób podobny do osiemnastu wcześniejszych, wyróżnił się jakby dość nieoczekiwanym rozłożeniem artystycznych akcentów. O ile w latach poprzednich mogło się wydawać, że zielonogórska impreza dość szybko i to raczej wbrew intencjom organizatorów „profesjonalizuje się”, staje się podobna do opolskiego czy sopockiego festiwalu, to dzisiaj mamy do czynienia niejako z powrotem do źródeł, do amatorskiego piosenkowania, które znowu znalazło się w centrum uwagi wszystkich. Znowu amatorzy stali się głównymi bohaterami, stworzyli jeden z najważniejszych biegunów imprezy. Na drugim, przeciwległym biegunie należałoby, wedle tak skonstruowanej ramy, umieścić udział w tym festiwalu znakomitej piosenkarki radzieckiej Ałły Pugaczowej. Wszystko inne zawierało się między tymi dwoma biegunami stanowiąc mniej lub bardziej efektowne tło.
W telewizyjnych retransmisjach jawi się to zapewne inaczej. Ale telewizja nie jest w stanie, nie ma możliwości pokazania tego wszystkiego, co się na zielonogórski festiwal składa. Nie można w niej, na preykład, obejrzeć wyczerpującego, wręcz morderczego tempa pracy za kulisami, przygotowywania kolejnych koncertów. Ba, nie można nawet zmieścić w jej programie spotkania Pugaczowej i amatorów, jakie w czasie festiwalu miało miejsce w zielonogórskim Wojewódzkim Domu Kultury, gdzie obecnie najpopularniejsza u nas radziecka piosenkarka, jakby to była rzecz najnormalniejsza pod słońcem, podśpiewuje sobie razem z młodymi wykonawcami jej piosenek, traktuje ich jak swych równorzędnych partnerów. Oto smaczki, oto klimaty zielonogórskiej imprezy.
Konkursowe występy amatorów poprzedziły popisy najmłodszych ujęte w barwny festyn „Spotkania Bajek”, recital Ałły Pugaczowej — występy piosenkarzy zawodowych, z których spora część z zielonogórskiego festiwalu się wywodzi. Piosenkarze zawodowi wzięli udział w tradycyjnym Koncercie Przyjaźni. Ten koncert uświadomił przede wszystkim, że spora grupa laureatów Zielonej Góry pracuje dzisiaj w teatrach operowych i muzycznych. Nie są to, co prawda, wielkie nazwiska. Stąd mogło powstać wrażenie, że impreza podupada: Ale na operowych deskach nie robi się tak szybko kariery jak na piosenkarskiej estradzie. Sukces jest rozłożony na lata. Tegoroczni uczestnicy Koncertu Przyjaźni są — na dobrą sprawę — niedawnymi absolwentami uczelni muzycznych. Jeszcze wszystko przed nimi. Największe szanse ma, moim zdaniem, Ryszard Smenda śpiewający w teatrze bydgoskim, współpracujący z warszawskim Teatrem Wielkim. Inna sprawa, że gdy po latach powraca się do Zielonej Góry, odżywają wspomnienia, pragnie się zaprezentować piosenki, które niegdyś były nieodłączną częścią festiwalowego sukcesu. Teraz są te pieśni czy piosenki wykonywane Inaczej, mamy do czynienia z dojrzałą, profesjonalną interpretacją. Chciałoby się jednak, żeby ci dzisiejsi profesjonaliści pokazali jeszcze coś więcej. Może powinni zaśpiewać operową arię? Wtedy co prawda zielonogórski festiwal zmieniłby charakter. Ale niewątpliwie należałoby koncepcję Koncertu Przyjaźni raz jeszcze dokładnie przemyśleć.
Występ Ałły Pugaczowej, chociaż formalnie wchodził w skład Koncertu Przyjaźni, był jednak jakością samoistną. Pugaczowa robi ostatnio karierę w Europie. Ma własny, bardzo dobry, nowoczesny zespół „Recital”. Ta piosenkarka, znana przecież doskonale w naszym kraju z nagrań, z występów na sopockim festiwalu, właśnie tutaj, w Zielonej Górze dała z siebie chyba wszystko, na co ją stać. To wielka indywidualność piosenkarska, to jednocześnie aktorka i kompozytorka. Można było podziwiać jej wielką sztukę, wszyscy miłośnicy radzieckiej piosenki byli pod wrażeniem jej występu. Podejrzewam, że w przyszłym roku amatorzy jeszcze częściej będą wykonywać jej piosenki na zielonogórskim festiwalu. W tym roku zresztą także nie brakowało piosenek z repertuaru Pugaczowej na amatorskiej estradzie. Interesująco zaprezentowali je Halina Benedyk z Zielonej Góry, Roman Kogut z Opola, inni wykonawcy. „Złoty Samowar” przypadł co prawda Jolancie Hawieńczyk z Ełku, która upodobała sobie repertuar innej wielkiej gwiazdy radzieckiej piosenki, a mianowicie Żanny Biczewskiej. Gdyby premiowano wyłącznie dobór repertuaru, to jury miałoby zapewne bardzo trudną decyzję - Biczewska czy Pugaczowa? Obydwie przecież zjawiskowe.
Jury pracujące w tym roku pod kierunkiem Henryka Debicha oceniało jednak w zgodzie z powołaniem wykonanie. Werdykt wzbudził wiele kontrowersji. Sam zresztą mam również niejakie wątpliwości co do słuszności poszczególnych jego punktów. Ale wśród oponentów też nie było zgody. Każdemu podoba się co innego, nie ma nawet jednomyślności w opiniach poszczególnych jurorów. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że na ogólną ocenę wykonawcy amatora składa się cały szereg elementów. Twierdzę, że trudniej jest ocenić wykonanie piosenki przez amatora, piosenki radzieckiej niż utworu muzyki poważnej. W prezentacji piosenki liczą się nie tylko walory muzyczne wykonawcy. Na ogólne wrażenie składa się również sceniczny wyraz, wygląd i ruch na estradzie, poprawność językowa. Gdyby w jury zasiadali sami tylko muzycy, ich werdykt byłby zapewne tak samo dyskusyjny jak w przypadku bardziej zróżnicowanego składu komisji oceniającej. Inna sprawa, że podczas tegorocznego festiwalu nie pojawiły się pośród amatorów jakieś wielkie indywidualności. Albo może lepiej będzie napisać, że każdy z nagrodzonych czy wyróżnionych w nierównym stopniu cechował się wszystkimi przymiotami, jakie wpływają na ogólną ocenę. Na przykład bardzo interesujący zespół wokalno-instrumentalny „Rogatywka”, posiadający dość wysoką, rockową klasę, interesujący repertuar. Podobał mi się jego występ. Ale czy jurorzy powinni sklasyfikować ten zespół wyżej niż to uczynili, skoro w „Rogatywce” śpiewa właściwie jeden tylko wykonawca, skoro brakuje jakby wokalnej pełni. Albo występ Jacka Koszewskiego z Płocka. Przede wszystkim efektowny, interesująco zainscenizowany. Jacek Koszewski zdobył nawet „Srebrny Samowar”. Ale nie da się ukryć, że głosowo przewyższali go inni wykonawcy. On natomiast miał pomysł, który przyniósł mu sukces.
Można by w ten sposób zanalizować występ każdego wykonawcy. Mija się to jednak z celem. Bo nie najważniejszy jest w sumie podział trofeów, nagród. Ważny jest przede wszystkim sam udział w tym festiwalu będący nagrodą za wielomiesięczne wyczerpujące zmagania. Dotarła ta myśl nawet do telewizji, która w tym roku pokazała oa telewizyjnym ekranie wszystkich zielonogórskich wykonawców, a nie tylko zdobywców „Samowarów” i wyróżnień. Cała Polska miała okazję przekonać się, jak to było w tym roku z poziomem w Zielonej Górze. A było chyba nieźle.
CEZARY PRASEK
Fot. ROMUALD BRONIAREK
ПЕРЕВОД
Яркой индивидуальностью была АЛЛА ПУГАЧЕВА
Нынешний Фестиваль советской песни в Зелёна-Гуре, хотя и был по-своему похож на восемнадцать предыдущих, выделился довольно неожиданным распределением художественных акцентов. Если в прошлые годы могло показаться, что зелёногурское мероприятие довольно быстро и скорее вопреки намерениям организаторов «профессионализируется», становясь похожим на фестивали в Ополе или Сопоте, то сегодня мы имеем дело как бы с возвращением к истокам, к любительскому исполнительству, которое снова оказалось в центре всеобщего внимания. Опять любители стали главными героями, создав один из важнейших полюсов мероприятия. На другом, противоположном полюсе следовало бы, согласно столь выстроенной рамке, расположить участие в этом фестивале блистательной советской певицы Аллы Пугачевой. Все остальное заключалось между этими двумя полюсами, составляя более или менее эффектный фон.
В телевизионных ретрансляциях это предстает, вероятно, иначе. Но телевидение не в состоянии, не имеет возможности показать все то, из чего зелёногурский фестиваль складывается. В нем нельзя, например, увидеть изнурительный, буквально убийственный темп работы за кулисами, подготовку последующих концертов. Да что там, нельзя даже уместить в его программу встречу Пугачевой и любителей, которая во время фестиваля имела место в зелёногурском Воеводском доме культуры, где популярнейшая ныне у нас советская певица, как будто это самая нормальная вещь под солнцем, напевает вместе с молодыми исполнителями её песен, относится к ним как к своим равноправным партнерам. Вот они — изюминки, вот она — атмосфера зелёногурского мероприятия.
Конкурсным выступлениям любителей предшествовали смотры самых маленьких, оформленные в красочный праздник «Встречи со сказками», сольному концерту Аллы Пугачевой — выступления профессиональных певцов, значительная часть которых из зелёногурского фестиваля как раз и вышла. Профессиональные исполнители приняли участие в традиционном Концерте Дружбы. Этот концерт продемонстрировал прежде всего, что внушительная группа лауреатов Зелёна-Гуры работает сегодня в оперных и музыкальных театрах. Это не самые, правда, громкие имена. Отсюда могло возникнуть впечатление, что мероприятие приуныло. Но на оперных подмостках карьера не делается так быстро, как на эстраде. Успех растянут на годы. Нынешние участники Концерта Дружбы — на добрый толк — недавние выпускники музыкальных вузов. У них еще все впереди. Наибольшие шансы имеет, на мой взгляд, Рышард Сменда, поющий в быдгощском театре и сотрудничающий с варшавским Большим театром. Другое дело, что когда спустя годы возвращаешься в Зелёна-Гуру, оживают воспоминания, хочется представить песни, которые когда-то были неотъемлемой частью фестивального успеха. Теперь эти песни исполняются иначе, мы имеем дело с зрелой, профессиональной интерпретацией. Хотелось бы, однако, чтобы эти сегодняшние профессионалы показали нечто большее. Может, им следовало спеть оперную арию? Тогда, правда, зелёногурский фестиваль изменил бы свой характер. Но, несомненно, концепцию Концерта Дружбы следовало бы еще раз тщательно продумать.
Выступление Аллы Пугачевой, хотя формально и входило в состав Концерта Дружбы, являлось, однако, самобытным качеством. Пугачева делает в последнее время большую карьеру в Европе. У нее собственный, очень хороший, современный ансамбль «Рецитал». Эта певица, прекрасно известная в нашей стране по пластинкам и выступлениям на сопотском фестивале, именно здесь, в Зелёна-Гуре, отдала, пожалуй, все, на что она способна. Это великая эстрадная индивидуальность, это одновременно актриса и композитор. Можно было восхищаться её великим искусством, все ценители советской песни были под впечатлением от её выступления. Подозреваю, что в будущем году любители еще чаще будут исполнять её песни на зелёногурском фестивале. В этом году, впрочем, тоже не было недостатка в песнях из репертуара Пугачевой на любительской эстраде. Интересно представили их Халина Бенедык из Зелёна-Гуры, Роман Когут из Ополя и другие исполнители. «Золотой Самовар» достался, правда, Иоланте Хавеньчик из Элка, которая предпочла репертуар другой великой звезды советской песни, а именно Жанны Бичевской. Если бы награды присуждались исключительно за подбор репертуара, то жюри столкнулось бы, вероятно, с очень трудным решением — Бичевская или Пугачева? Обе ведь феноменальны.
Жюри, работавшее в этом году под руководством Генрика Дебича, оценивало, однако, в соответствии со своим призванием — исполнение. Вердикт вызвал много споров. Сам я, впрочем, тоже имею некоторые сомнения относительно обоснованности отдельных его пунктов. Но и среди оппонентов не было согласия. Каждому нравится что-то свое, нет единодушия даже в мнениях отдельных судей. Нужно, однако, принять во внимание, что общая оценка исполнителя-любителя складывается из целого ряда элементов. Я утверждаю, что оценить исполнение эстрадной песни любителем, советской песни, сложнее, чем произведения классической музыки. В презентации песни важны не только музыкальные данные исполнителя. Общее впечатление составляют также сценическая экспрессия, внешний вид и движение на эстраде, языковая правильность. Если бы в жюри заседали одни только музыканты, их вердикт был бы, вероятно, столь же дискуссионным, как и в случае с более разнообразным составом оценивающей комиссии. Другое дело, что во время нынешнего фестиваля среди любителей не появилось каких-то масштабных индивидуальностей. Или, может, лучше будет написать, что каждый из награжденных или отмеченных дипломами в неравной степени обладал всеми качествами, влияющими на общую оценку. Например, очень интересный вокально-инструментальный коллектив «Рогатывка», обладающий довольно высоким роковым классом, интересным репертуаром. Мне понравилось его выступление. Но должны ли были судьи классифицировать этот коллектив выше, чем они это сделали, если в «Рогатывке» поет фактически только один исполнитель, если не хватает как бы вокальной полноты. Или выступление Яцека Кошевского из Плоцка. Прежде всего эффектное, интересно срежиссированное. Яцек Кошевский завоевал даже «Серебряный Самовар». Но нельзя скрыть, что вокально его превосходили другие исполнители. Зато у него была идея, которая и принесла ему успех.
Можно было бы таким образом проанализировать выступление каждого исполнителя. Это, однако, лишено смысла. Потому что не самое важное в итоге — распределение трофеев и наград. Важно прежде всего само участие в этом фестивале, являющееся наградой за многомесячную изнурительную борьбу. Дошла эта мысль даже до телевидения, которое в этом году показало на телеэкране всех зелёногурских исполнителей, а не только обладателей «Самоваров» и дипломов. Вся Польша имела возможность убедиться, как обстояли дела в этом году с уровнем в Зелёна-Гуре. А было, пожалуй, весьма недурно.
Цезарий Прасек
Przyjazn. — Варшава, ПНР, 1983. — № 28 (15 июля)
|
|
|
|
